Zenan kalby

Edepli-ekramly mylaýymzada...

Türkmenlerde gyz maşgala her ýaşda bir at berlipdir. Gyzjagaz ulalyp göze görnen bolsa, oňa «ulugyz» diýlipdir. Bu sözüň manysy gyzyň ýetginjek ýaşa ýetendigini aňladypdyr. Gyz maşgala hoşsurat we näzenin bolsa «gözel gyz» diýlipdir. Bu sözüň çuň mazmuny ata-babalarymyzyň durmuş pelsepesinden gelip çykýar. Sebäbi biz ähli gözegelüwli, aňrybaş owadan zatlara gözel diýip baha berýäris. Owadan, mylaýym gyza «gözel gyz» diýlip ýüzlenilmegi tebigydyr. Çünki Magtymguly atamyz hem:

 

Gün hanjary gökden ýere inende,

Güne garşy dogan Aýy gözel sen.

Biler bolsaòyz...

Adamlar ir döwürden bäri sowuk ýerde azyk önümleriniň gowy saklanýandygyna düşünipdirler. Ata-babalarymyz suwy, düýe çalyny, süýdi ýörite gor küýzelerde saklap, onuň tomus paslynda hem sowuk bolup durmagyny gazanypdyrlar. Et önümleri yssy howada has tiz zaýalanypdyr. Şonuň üçin ata-babalarymyz, eti ýörite malyň garynlaryna duzlap dykypdyrlar we sergin ýerlerde goýup kakadypdyrlar ýa-da gowurdak edipdirler.

Dolama

Gerekli önümler: 300-400 g üwelen et, 1 kelem, 2 düýp sogan, 1 käse tüwi, 1 käşir, 1 bolgar burçy, 2 sany ýeralma, duz, gara burç.

Dolamany bişirmek üçin, ilki bilen, etini taýýarlamaly. Ulurak gaba üwelen eti salmaly. Sogany ownuk dogramaly. Tüwini arassalap, ýuwmaly. Bu önümleriň ählisini goşup, duzlamaly, gara burç atyp, garmaly.

Aşhana gurallarynyň taryhyndan

Türkmençilikde çörek mukaddeslik saýylýar. Ene-mamalarymyz bize çagalykdan çöregi harlamazlygy ündeýärler. Ýöne kähalatlarda çöregiň artyk galyp, gataýan wagty-da gabat gelýär. Şolar ýaly ýagdaýda ony zaýalaman, ownukly-irili guradylan çörek bişirseň hem bolýar.

Peýdaly maslahatlar

Bahar pasly gelip, howanyň maýlamagy bilen biziň hemmämiz gyşky eşiklerimizi ýygnamaga başlaýarys. Elbetde, olaryň aglabasy örülen egin-eşiklerdir. Jempirler, ýeňsizler, ellikler, başgaplar, umuman, güýz-gyş möwsüminde ýylylyk paýlan şol eşikleriň aýratyn gözegçiligi, arassalanyşy hem-de saklanyş usuly bardyr. Dokalyşynyň hem-de ýüplükleriniň görnüşi nähili bolanda-da, ulanylan wagtynda-da, indiki möwsüm üçin alyp goýlan wagtynda-da olara örän aýawly çemeleşmelidir.

Kürte biçüwi

Ir wagtlar kürteler şu günlerki kürtelerden uzynrak we giňräk biçilerdi. Nagyşlary ýerbe-ýer, örän inçe keşdelenerdi. Kürteler peti gowşap göwşülleşse-de, görküň öýi kimin başa täç edilip bürenilerdi. Synçylaryň belleýşine görä, kürteleriň giňliginde-de uly many bardy.

Goýy garaýaşyl reňkli kürtelik keteniden boýy 2 metr 14 sm parçany kesip almaly we ketenini dikligine iki epläp, gerşini sypap, ýakanyň arka giňligini 15 sm bellemeli. Onsoň tikin parhyny hasaba alyp, ini 12 sm, boýy 2 metr 30 sm keşde ýakalyk biçmeli. Keşde ýakalygy tutuş biçmek keşdeçiler üçin hem has amatlydyr.

Pages

© TÜRKMENISTANYŇ ZENANLAR BIRLEŞIGINIŇ MERKEZI GEŇEŞI zenan.gov.tm 2012-2018      Email: zenan@mail.com